QUI TRÌNH XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
ThS. Nguyễn Thị Bích Yến
Giảng viên khoa Cơ sở

Xây dựng kế hoạch chiến lược (KHCL) của trường trung học phổ thông đang là công việc quan trọng của người hiệu trưởng. Xây dựng KHCL phát triển nhà trường nếu được tiến hành tốt sẽ đảm bảo tính khả thi và đáp ứng yêu cầu thực tiễn của sự phát triển giáo dục hiện nay của đất nước.
Xây dựng KHCL là một công việc quản lý và cần được làm một cách cẩn thận, tỉ mỉ. Nó xác định cách tiếp cận và đạt tới mục tiêu giúp các nhà quản lý có chiến lược hiệu quả nhất trên cơ sở sử dụng các nguồn lực sẵn có một cách hợp lý nhất và tạo ra nguồn lực để đáp ứng trong tương lai
Qui trình xây dựng KHCL được thực hiện theo một trình tự chặt chẽ, qui trình này đưa ra các câu hỏi giúp các những người xây dựng kế hoạch kiểm tra các giả định, thu thập và kết hợp thông tin về hiện tại và dự đoán môi trường tương lai. Qui trình này bao gồm các hoạt động và quyết định nền tảng nhằm giải quyết các vấn đề quan trọng của KHCL. Việc nghiên cứu để đưa ra một qui trình xây dựng kế hoạch chiến lược còn nhiều ý kiến khác nhau. Tùy theo từng tác giả mà các bước cơ bản của xây dựng KHCL có thể khác nhau về số lượng và nội dung, nhưng dù cách tiếp cận nào chăng nữa, muốn xây dựng KHCL có kết quả tốt và thành công cần trả tốt bốn câu hỏi sau:
Hiện tại chúng ta đang ở đâu?
Chúng ta muốn đi tới đâu trong tương lai?
Chúng ta sẽ đi tới đó bằng cách nào?
Làm thế nào để đo được quá trình thực hiện?
Qui trình xây dựng KHCL phải rất rõ ràng và không được nhầm với việc xây dựng các kế hoạch khác như kế hoạch chuyên môn, kế hoạch tài chính… Khi xây dựng KHCL, các nhà quản lý nên tập trung vào việc xác định hướng phát triển của tổ chức, lựa chọn các ưu tiên, xác định các thách thức và cơ hội mà có thể cản trở hoặc hỗ trợ tổ chức thực hiện sứ mệnh của mình.Thông qua kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, chúng tôi đưa ra qui trình xây dựng KHCL gồm các bước cơ bản sau:
Bước 1: Thành lập Ban xây dựng KHCL
Để xây dựng KHCL, nhà trường cần thành lập Ban (hoặcTổ) xây dựng KHCL, chức năng chính của Ban này là lập kế hoạch, điều phối các hoạt động liên quan, tổ chức các hội thảo, chủ trì soạn thảo văn bản kế hoạch…Tuỳ theo điều kiện từng trường mà số lượng của Ban này có thể khác nhau. Tuy nhiên, nhìn chung có thể có cơ cấu như sau:
+ Ban chỉ đạo xây dựng KHCL: bao gồm đại diện Sở GD-ĐT, thành viên Hội đồng quản trị, hiệu trưởng, một số chuyên gia (nếu có). Nhiệm vụ của Ban này là chỉ đạo, tư vấn và giám sát qui trình lập kế hoạch (VD: xác định qui trình, phân bổ ngân sách, phân phối nhân sự, công tác kế hoạch, chương trình nghị sự, trình KHCL lên cấp trên).
+ Ban xây dựng KHCL: bao gồm hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng, tổ trưởng các tổ chuyên môn, đại diện đội ngũ giáo viên, đại diện các tổ chức quần chúng, đại diện liên đới. Nhiệm vụ của Ban này là thực hiện các nhiêm vụ trong kế hoạch (phát triển các giá trị cốt lõi và triết lý giáo dục, xác định tuyên bố tầm nhìn và sứ mệnh, thu thập và xem lại cơ sở dữ liệu trực tuyến, đánh giá môi trường bên trong và bên ngoài, kết nối các điểm mạnh và điểm yếu với các cơ hội và thách thức, phân tích đánh giá các bên liên đới, xác định các vấn đề quan trọng, mục tiêu chiến lược…)
+ Nhóm đối chứng: bao gồm phụ huynh, học sinh, nhân viên, các nhóm liên quan khác sẽ được hỏi ý kiến khi cần thiết để cung cấp phản hồi về chỉ đạo và kết quả thực hiện nhiệm vụ của trường, cũng như các cuộc điều tra trực tuyến.
Ban xây dựng KHCL cần xác định rõ nhiệm vụ của nhà trường, đó là những nhiệm vụ chính thức và không chính thức mà nhà trường và tìm ra những ý nghĩa của nhiệm vụ này đối với hoạt động của nhà trường.
Sau khi Ban xây dựng kế hoạch được thành lập, việc trước tiên cần làm là xác định các bên liên quan trong quá trình hoạch định chiến lược. Các bên liên quan bao gồm khách hàng, các thành viên trong tổ chức, các thành viên cộng đồng và bất cứ ai quan tâm đến sự thành công của tổ chức. Ban xây dựng KHCL cần tiến hành khảo sát, thu thập thông tin từ các bên liên quan.
Bước 2: Xác định lộ trình xây dựng